امروز

پنج شنبه, ۲ آبان , ۱۳۹۸

  ساعت

۰۳:۵۷ قبل از ظهر

احمد زیرک زاده فرزند حاج‌میرزا زیرك، در ۱۲۸۶ در شهركرد متولد شد. تحصیلات ابتدائى را در موطن خود انجام داد و دوره متوسطه را در اصفهان گذرانید و سرانجام از مدرسه‌ى دارالفنون تهران دیپلم گرفت. در ۱۳۰۵ از طرف ارتش براى ادامه تحصیلات به اروپا اعزام شد و در فرانسه دوره سه ساله ریاضیات عالى دانشگاه پلى‌تكنیك را گذرانید و سپس دانشنامه مهندسى غیرنظامى دریافت كرد و به ایران بازگشت. شوراى عالى فرهنگ، تحصیلات وى را در رشته مهندسى ماشین معادل دكترا شناخت. در سال ۱۳۱۳ با درجه‌ى ستوان یكمى در نیروى دریائى استخدام شد. اولین سمت وى در نیروى دریائى معاونت مهندسى ناو «ببر» بود. سپس سر مهندس ناو ببر گردید و سرانجام به كفالت تعمیرگاه نیروى دریائى منصوب شد و درجه‌ى سروانى گرفت. در سال ۱۳۱۹ به وزارت راه منتقل گردید و یك سال بعد به وزارت دارائى رفت. در سال ۱۳۲۱ در دانشكده فنى مشغول تدریس گردید.

احمد زیرك‌زاده پس از شهریور ۱۳۲۰ در فضاى باز سیاسى آن روز تمایل زیادى به ورود به صحنه سیاسى ایران داشت. این گونه افكار تنها در زیرك‌زاده بوجود نیامده بود بلكه كلیه كسانى كه در زمان رضاشاه براى ادامه تحصیل به اروپا رفته و مدرك علمى دریافت داشته بودند و غالب كرسى‌هاى دانشگاه تعلق به آنها داشت، در فكر و اندیشه‌ى ورود به صحنه‌ى سیاسى ایران بودند. زیرك زاده اولین كار سیاسى خود را با روزنامه‌نویسى آغاز كرد. در شهریور ۱۳۲۱ امتیاز روزنامه‌اى به نام مردان كار از طرف وزارت فرهنگ صادر شد كه صاحب امتیاز آن لطفعلى ابراهیمى و سردبیر آن احمد زیرك‌زاده بود. این روزنامه عضو جبهه آزادى و ارگان گروه مردان كار بود و كمى موضع چپ‌گرائى داشت. این روزنامه چند بار در محاق توقیف قرار گرفت و سرانجام در زمستان ۱۳۲۳ دیگر انتشار نیافت.

در اواخر سال ۱۳۲۱ فكر تشكیل یك گروه سیاسى در مخیله‌ى عده‌اى از مهندسین ایران قوت گرفت و سرانجام در فروردین ماه ۱۳۲۲ اساسنامه و مرامنامه‌ى آن به تصویب رسید و كانون مهندسى نامگذارى شد و فعالیت خود را آغاز نمود. روز چهاردهم اردیبهشت ماه ۱۳۲۲ در كابینه دوم على سهیلى، كانون مهندسى به علت كمبود حقوق دست به اعتصاب زدند و در نتیجه شاه نمایندگان كانون را كه عبارت بودند از مهندس غلامعلی فریور استاد دانشگاه و رئیس برق تهران و مهندس مهدى بازرگان استاد دانشكده فنى به حضور پذیرفت و وعده‌ى حل مشكلات آنان را داد. این اعتصاب موفقیت‌آمیز موجب گردید مهندسین به فكر تاسیس یك حزب سیاسى برآیند و در نتیجه حزب ایران به وجود آمد. حزبى كه غالب مهندسین ایران عضویت آن را پذیرفتند. مهندس زیرك‌زاده چه در كانون مهندسین و چه در حزب ایران، از افراد موثر و پركار بود. مدتها عضویت كمیته‌ى مركزى بلكه عضویت دفتر سیاسى را عهده‌دار بود.

پس از انشعاب در حزب ایران و تعطیل روزنامه‌ى شفق به مدیریت دكتر شمس‌الدین جزایرى، روزنامه‌ى جبهه به صاحب‌امتیازى و مدیریت مهندس احمد زیرك‌زاده صادر شد و اولین شماره‌ى آن در دهم مهرماه ۱۳۲۴ انتشار یافت ولى پس از انتشار پنج شماره توقیف شد. در آبان ماه ۱۳۲۵ براى بار دوم توقیف شد كه حدود هفت ماه به طول انجامید. در آن مدت روزنامه‌هاى نبرد امروز، اخبار ایران و باستان به جاى جبهه انتشار مى‌یافت. در خرداد ۱۳۲۶ از توقیف خارج شد. كار سنگین روزنامه‌ى جبهه تماما بر دوش زیرك‌زاده قرار داشت.

مهندس زیرك‌زاده در تحصن عده‌اى از رجال و روزنامه‌نویسان به زعامت دكتر محمد مصدق در دربار كه به عنوان اعتراض به انتخابات دوره شانزدهم انجام گرفت، مشاركت داشت و پس از تحصن جبهه ملى تشكیل گردید. اعضاء موسس جبهه ملى بیست نفر بودند. در ۱۳۳۰ دكتر مصدق براى اجراى قانون ملى كردن صنعت نفت جنوب، به نخست‌وزیرى تعیین گردید و در همان روزهاى نخست مهندس احمد زیرك‌زاده به معاونت كل وزارت اقتصاد منصوب گردید و در انتخابات دوره‌ى هفدهم كاندیداى مجلس از طرف جبهه ملى در حوزه انتخاباتی تهران گردید و سرانجام به نمایندگى مجلس انتخاب شد.

زیرك‌زاده نسبت به حزب ایران و جبهه ملى و شخص دكتر مصدق علاقمندى كامل داشت و در تمام مدت از هیچ اقدامى فروگذارى نمى‌كرد. واقعا به دكتر مصدق عشق مى‌ورزید و تا دقایق آخر در كنار او بود. روز ۲۸ مردادماه ۱۳۳۲ كه خانه مصدق گلوله‌باران شد، زیرك‌زاده جزء عده‌ى معدودى بود كه در كنار مصدق قرار داشت. هنگام جابجائى از منزل دكتر مصدق به خانه‌هاى همسایگان به شدت زمین خورد و پایش صدمه‌ى زیاد دید به طورى كه تا دستگیرى دیده بر هم ننهاد و درد شدیدى را تحمل مى‌كرد. زیرك‌زاده تا ۲۲ بهمن‌ماه ۱۳۵۷ فعالیت سیاسى داشت و در مراحل مختلف جبهه ملى با سایر اعضاء آن هماهنگى داشت. در سال ۱۳۴۱ بازنشسته شد و حقوق ناچیزى به عنوان بازنشستگى از سازمان برنامه دریافت مى‌كرد و براى تامین معاش به كار آهنگرى پرداخته بود. سرانجام در سال ۱۳۷۲ در سن ۸۶ سالگى در تهران درگذشت.

از برکات وجودی و باقیات صالحات زیرک زاده بنیاد علمی زیرک زاده است که موسسه ای است غیر دولتی و غیر انتفاعی و زیر نظر هیئت امناء جهت ترویج علم از طریق آزمایش و مشاهده بنیاد نهاده شده است.

پرفسور سید حسن امین در کتاب ضرورت تولید علم به نام زیرک زاده اشاره کرده است و از بنیاد علمی وی به عنوان باقیات صالحات او تجلیل کرده است.

بنیاد علمی زیرک زاده مشابه انجمن ترویج علم با مدیریت رضا روحانی موسسه ای غیر دولتی و غیر انتفاعی است که در سال ۱۳۷۲ توسط مهندس زیرک زاده جهت ترویج علم از طریق آزمایش و مشاهده بنیاد نهاده شد.

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد