امروز

سه شنبه, ۲۱ آبان , ۱۳۹۸

  ساعت

۰۰:۴۶ قبل از ظهر

آنچه برایان هوک در مورد نقش و دخالت ایالات متحده امریکا در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ارائه کرده، برای عوام و افکار عمومی، امر عجیب، جدید و شگفتی‌آوری بود. در حالی که برای محققان پدید‌ه‏ای عجیب و غریبی نیست. به این دلیل که حدود ۵ سال پیش آقای ‌داریوش بایندر، دیپلمات بازنشسته و‌ محقق ایرانی مقیم سوئیس، کتابی را با عنوان «ایران و سیا، بازنگری در سقوط مصدق» منتشر کرده که در آن گفتمان سلطنت طلبانه مدرن، با به چالش کشیدن گفتمان رایج  کودتای ۲۸ مرداد، اصل آن را زیر سؤال برده است. او از منظر تجدید نظر شده سلطنت‌طلبانه، در مورد نقش نیروهای خارجی در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ عنوان و ادعا می‎کند که دولت‏‌های غربی یعنی بریتانیا و ایالات متحده امریکا در کودتای نافرجام ۲۵ مرداد برای سرنگونی دولت مصدق و بازگرداندن محمدرضا شاه دخالت کرده بودند، اما کودتایی که در روز ۲۸ مرداد اتفاق افتاد ربطی به کشورهای غربی نداشته و نیروهای داخلی مذهبی و گروه‏های عوام و خیابانی ایرانی با همراهی یکدیگر در یک پروژه بومی برای سرنگونی دولت مرحوم محمد مصدق و برگرداندن محمدرضا شاه شرکت داشتند.
صحبت‎های اخیر برایان هوک بازنشر ناشیانه و تبلیغاتی همان مطالب داریوش بایندر است که البته با ادبیاتی سخیف، فرصت طلبانه، غیرحرفه‎ای و کاملاً آماتور بیان شده است. هرچند این اظهارات در ظاهر امر عجیب و جدید به نظر می‎آید، اما به هیچ عنوان این گونه نیست. نکته مهم اینکه در ۳۰ سال گذشته حداقل در کتاب‌ها و  مقالات امریکایی بر اساس  اسنادی از وزارت خارجه امریکا و سازمان سیا، نقش واشنگتن در سرنگونی دولت مصدق منتشر شده است. ضمناً انتشار اسناد امریکایی برای نخستین بار حدود  ۳۰ سال قبل و آخرین آن ۳ سال پیش از سوی وزارت امور خارجه امریکا انجام شده است. در این فاصله هم اسناد CIA معروف به گزارش «دونالد ویلبر» منتشر شده که مربوط به عملیات کودتای ۲۸ مرداد بوده است.
در همه این اسناد، نقش امریکایی‎ها به علاوه بریتانیا در عملیات ۲۵ و  ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ کاملاً مشهود است. هرچند نقش عوامل داخلی کودتا به جای خود قابل بررسی است و نمی‎توان منکر آن شد اما نقش عوامل خارجی در آن غیرقابل انکار است.
اینکه الان برایان هوک به یاد این موضوع افتاده که امریکایی‎ها در مسأله ۲۸ مرداد دخالت نداشته‎اند، یک سوء استفاده آشکار ابزاری و ضمناً ناشیانه از تاریخ معاصر ایران برای توجیه سیاست‎های تجاوزکارانه و توسعه‎طلبانه امریکا در مورد کشور ما است. ضمن اینکه ممکن است صحبت‎های برایان هوک در میان افکار عمومی از قدرت تأثیرگذاری برخوردار باشد، اما باید توجه کنیم که این مطالب از نظر سیاسی و تاریخی و همچنین حقوقی فاقد مبنا است و از هیچ گونه اعتباری برخوردار نیست.
تنها اعتبار آن این است که یک مقام مسئول امریکایی که در همان خط بی‎خردی و ایران هراسی و ایران ستیزی ترامپ و بولتون و پمپئو حرکت می‏‌کند، این مسأله را مطرح کرده است. بنابراین حرف‏های او فاقد ارزش بوده و صرفاً ارزش تبلیغاتی دارد.
با این حال صحبت‏‌های برایان هوک اگرچه اعتبار تاریخی و حقوقی ندارد اما محققان و پژوهشگران ایرانی بهتر است آن را جدی گرفته و پاسخ او را بدهند. چون به هرحال یک مقام مسئول امریکایی این مطالب را مطرح کرده، هر چند که اعتبار علمی ندارد و صرفاً ابزاری سیاسی برای تشدید سیاست توسعه‌طلبانه خارجی امریکا در قبال ایران و خاورمیانه به حساب بیاید.

مجید تفرشی

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد